不是…而是… (không phải… mà là…)
Giải thích
Cấu trúc này có chức năng đính chính: người nói bác bỏ một cách hiểu sai rồi nêu cách hiểu đúng. A và B phải cùng loại thành phần: cùng là danh từ, cùng là tính từ, hoặc cùng là mệnh đề.
Ngữ vực trung tính, dùng được cả trong nói lẫn viết. Trong văn viết nghị luận nó rất hay xuất hiện ở câu chốt luận điểm, nên đề đọc hiểu HSK 5 thường lấy chính vế 而是 làm đáp án.
Cần phân biệt rõ với 不是…就是… (không A thì B, tức là một trong hai). 不是…而是 là "phủ định A, khẳng định B"; 不是…就是 là "chắc chắn một trong hai A hoặc B". Hai cấu trúc chỉ khác nhau một chữ nhưng nghĩa hoàn toàn khác.
Câu ví dụ
Lỗi người Việt hay mắc
Nhầm 不是…就是 (một trong hai) với 不是…而是 (đính chính). Đây là lỗi rất phổ biến vì hai cấu trúc trông giống nhau.
Người Việt dịch "mà là" thành 但是 vì trong tiếng Việt "mà" và "nhưng" hay lẫn. Sau 不是 chỉ dùng 而是.
Hai vế phải cân xứng về thành phần. Đã có 要 ở đầu thì vế sau không lặp lại 要 nữa.