Phân biệt 还是 và 或者
A + 还是 + B？(câu hỏi) / A + 或者 + B (câu kể)
Tóm tắt: 还是 dùng trong câu hỏi lựa chọn, 或者 dùng trong câu trần thuật khi nêu các khả năng.
Giải thích
Tiếng Việt dùng chung một chữ "hay" cho cả hai: "Bạn uống trà hay cà phê?" và "Cuối tuần tôi đi công viên hay đi xem phim". Vì thế người Việt dùng lẫn hai từ này liên tục, đây là một trong những lỗi kinh điển nhất ở HSK 3.
Quy tắc rất gọn: có dấu hỏi, đang bắt người nghe chọn một trong hai thì dùng 还是. Không hỏi ai, chỉ kể ra các khả năng thì dùng 或者.
Câu hỏi có 还是 không cần thêm 吗, vì bản thân nó đã là câu hỏi rồi.
Câu ví dụ
你喝茶还是喝咖啡？
Nǐ hē chá háishi hē kāfēi?
Bạn uống trà hay uống cà phê?
你是中国人还是越南人？
Nǐ shì Zhōngguórén háishi Yuènánrén?
Bạn là người Trung Quốc hay người Việt Nam?
周末我想去公园或者去看电影。
Zhōumò wǒ xiǎng qù gōngyuán huòzhě qù kàn diànyǐng.
Cuối tuần tôi muốn đi công viên hoặc đi xem phim.
Lỗi người Việt hay mắc
Sai你喝茶或者咖啡？
Đúng你喝茶还是咖啡？
Tiếng Việt chỉ có một chữ "hay" nên người Việt chọn bừa. Câu hỏi lựa chọn bắt buộc dùng 还是.
Sai明天我去银行还是去邮局，还没决定。
Đúng明天我去银行或者去邮局，还没决定。
Đây là câu kể, không hỏi ai cả, nên phải dùng 或者.
Sai你去还是不去吗？
Đúng你去还是不去？
Câu có 还是 đã là câu hỏi, không thêm 吗 nữa.
⚠️ Lưu ý: Có dấu hỏi thì 还是, không có dấu hỏi thì 或者.